„Plac Grunwaldzki: archiwum życia codziennego” to już drugi projekt, który zrealizowaliśmy w ramach programu KPO dla kultury wokół Archiwum Sąsiedzkiego. Kluczowe dla nas w tym procesie były kontynuacja rozwoju archiwum i działań wokół tożsamości osiedla, włączenie w niej osób twórczych z Wrocławia oraz wypracowanie nowych narzędzi do dalszej pracy naszej organizacji.
Projekt realizujemy przez ponad osiem miesięcy – od czerwca 2025 roku do końca lutego 2026. W tym czasie wydarzyło się naprawdę dużo: spacery dźwiękowe śladami wody na Grunwaldzie, regularne spotkania grupy artystek i artystów, działania badawcze w ramach diagnozy lokalnej oraz sąsiedzkie spotkania pełne rozmów, wzruszeń i wspomnień. Równolegle zapewniliśmy też tłumaczenia treści na stronie Fundacji Ładne Historie tak, aby nasze działania były bardziej dostępne w środowisku międzykulturowym. Połączyliśmy pracę twórczą z badaniami i rozwojem zaplecza organizacyjnego, wzmacniając ofertę kulturalną i trwałość Archiwum Sąsiedzkiego na Placu Grunwaldzkim. Dzięki wsparciu z programu KPO dla kultury mogliśmy przeprowadzić ten proces uważnie i odpowiedzialnie, pozostawiając przestrzeń na współpracę, eksperyment i budowanie relacji wokół osiedla, które jest naszą ulubioną częścią mapy Wrocławia.
PRZECZYTAJ ZIN, KTÓRY POWSTAŁ W RAMACH PROJEKTU
ZAPOZNAJ SIĘ Z RAPORTEM Z DIAGNOZY LOKALNEJ
PRZECZYTAJ FELIETONY POWSTAŁE W RAMACH PROJEKTU
W tym projekcie równie ważne jak efekt końcowy był sam proces. Zależało nam na budowaniu zaangażowania i wzmacnianiu poczucia wspólnej tożsamości na Placu Grunwaldzkim bo to właśnie relacje i współpraca budują odporność lokalnej społeczności. Wiemy, że to osiedle jest bardzo zróżnicowane, dlatego zaprojektowaliśmy kilka równoległych ścieżek działań, skierowanych do różnych grup, które mogły zaangażować się w nasze działania. Równolegle prowadziliśmy diagnozę lokalną, obejmującą przede wszystkim te kwartały i obszary Grunwaldu, w których w ostatnich latach byliśmy rzadziej obecni z uwagi na ograniczone zasoby. Dzięki temu lepiej rozpoznaliśmy potrzeby i oczekiwania mieszkanek i mieszkańców.
Osoby twórcze
Do współpracy zaprosiliśmy artystki i artystów z Wrocławia. Grupa spotkała się kilkakrotnie, pracując z materiałami archiwalnymi i własnymi obserwacjami codzienności na Grunwaldzie. Efektem jest zin artystyczny i finał zorganizowany w jednej z sal wykładowych Uniwersytetu Medycznego. Ważne było dla nas także zapewnienie im honorariów i budżetu produkcyjnego – uczciwe warunki pracy są częścią odpowiedzialnego działania w kulturze, a jak wiemy projekty artystyczne i kulturalne są często niedofinansowane.
Lokalna i ponadlokalna społeczność
Zorganizowaliśmy dwa spacery dźwiękowe śladami wody na Grunwaldzie oraz dwa międzypokoleniowe spotkania sąsiedzkie połączone z wykładami i rozmowami. Zależało nam na połączeniu wątków tożsamościowych z edukacją i uważnością ekologiczną. Rzeka, która otacza osiedle, jest dla nas ważnym punktem odniesienia, a tematy środowiskowe traktujemy jako naturalny element rozmowy o miejscu, w którym żyjemy.
Równie ważny jest dla nas potencjał historii mówionych i wspomnień. Wiemy, że najlepiej wybrzmiewają one w swobodnych, sąsiedzkich formatach spotkań, łączących osoby z różnych pokoleń. W ramach projektu zrobiliśmy dwa tego typu wydarzenia, zapraszając do współpracy lokalne kawiarnie, które nas gościły. Dziś już wiemy, że ten format się przyjął i na pewno będzie miał swoją kontynuację w przyszłości.
Do finałowego wydarzenia zaprosiliśmy także społeczność spoza naszego osiedla. Dyskusja z twórczyniami i twórcami, performans dźwiękowy i instalacja artystyczna były się okazją do pokazania, że Grunwald jest miejscem żywej kultury – także dla tych, którzy wcześniej nie kojarzyli go z takimi działaniami, a potrzebę kontaktu ze sztuką realizowali w innych częściach Wrocławia.
Pasjonaci i pasjonatki historii Placu Grunwaldzkiego
W projekcie znalazło się także miejsce dla osób, które chcą pracować z lokalnymi źródłami i pogłębiać wiedzę o przeszłości osiedla. Zorganizowaliśmy spotkanie poświęcone dawnym książkom adresowym oraz pilotażowy spacer śladami Mikulicza-Radeckiego – postaci, która na stałe wpisała się w historię naszego osiedla. Te działania skierowaliśmy do tych, którzy interesują się historią miejsca w sposób bardziej badawczy i chcą poznawać ją poprzez narzędzia dedykowane archiwistyce społecznej.
Lokalne partnerstwo
Projekt wzmocnił także współpracę z naszymi partnerami, co jest dla nas bardzo ważne. Od początku działania na Grunwaldzie pracowaliśmy w oparciu o współpracę z innymi, łącząc zasoby i kompetencje różnych instytucji i organizacji działających na osiedlu. Tym razem przeprowadziliśmy warsztat dla partnerstwa lokalnego i zespołu Fundacji dotyczący metod i narzędzi diagnozy lokalnej (oraz wyników przeprowadzonego przez nas badania potrzeb lokalnej społeczności). Aż trzy wydarzenia w ramach projektu (finał, warsztat wokół dawnych adressbuchów oraz spacer historyczny) zrealizowaliśmy we współpracy z Uniwersytetem Medycznym im. Piastów Śląskich we Wrocławiu i Centrum Odkryć Medycznych.
Wypracowane formaty spotkań, raport z diagnozy, doświadczenie pracy z osobami twórczymi i wzmocnione partnerstwa zostają z nami jako realne narzędzia do dalszego działania. Chcemy dalej budować zaangażowanie wokół Grunwaldu w sposób uważny i dopasowany do różnych grup. Tak, aby wszyscy mogli tu znaleźć przestrzeń dla siebie.
Chcemy, by Plac Grunwaldzki był coraz wyraźniej postrzegany jako osiedle o silnej tożsamości i bogatej historii, w którym kultura powstaje blisko ludzi. Najpierw przez osoby, które tu mieszkają, uczą się i pracują, a z czasem także przez mieszkanki i mieszkańców całego Wrocławia. Wierzymy, że właśnie tak, krok po kroku, poprzez relacje i wspólne działania, buduje się trwałą obecność miejsca na mapie miasta.
Przedsięwzięcie współfinansowane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (NextGenerationEU) w ramach Krajowego Planu Odbudowy. #KPOdlaKultury
